Kể từ cuộc cải cách kinh tế Đổi Mới cuối những năm 1980, Việt Nam đã chuyển mình từ một quốc gia đối mặt với tình trạng thiếu lương thực kinh niên thành một trong những nhà sản xuất và xuất khẩu hàng nông sản hàng đầu thế giới như cà phê, gạo, lạc và trà. Mặc dù tỷ trọng của ngành nông nghiệp trong GDP có sự dịch chuyển do quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang các ngành dịch vụ và sản xuất công nghiệp, nhưng đóng góp kinh tế tuyệt đối của ngành này vẫn ổn định. Nông nghiệp tiếp tục là ngành sử dụng lao động lớn nhất cả nước, với hơn 13,9 triệu người Việt Nam tham gia vào lĩnh vực này tính đến năm 2022.

🌱 Các sản phẩm nông nghiệp chính

Sau quá trình tự do hóa thương mại và cải cách nông nghiệp, Việt Nam đã đạt được sự tăng trưởng đáng kể cả về sản lượng và giá trị xuất khẩu. Từ những năm 1990, hệ thống canh tác thâm canh đã phát triển chiến lược trên khắp các vùng miền:

• Canh tác lúa độc canh ở Đồng bằng sông Cửu Long
• Việc trồng cà phê và tiêu ở vùng cao nguyên Trung Bộ.

Mặc dù nhiều sản phẩm nông nghiệp phục vụ tiêu dùng trong nước – Việt Nam nằm trong số các nước tiêu thụ gạo hàng đầu thế giới – quốc gia này đã vươn lên dẫn đầu thế giới về xuất khẩu các mặt hàng: Cà phê | Tiêu | Hạt điều | Cao su | Trà

Bên cạnh sản xuất cây trồng, ngành thủy sản và nuôi trồng thủy sản đã trở thành những thành phần thiết yếu của nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam, đóng góp đáng kể vào thu nhập xuất khẩu và việc làm.

📦 Các mặt hàng nông sản xuất khẩu chính: Thông tin và xu hướng

Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam đạt 62,4 tỷ USD năm 2024, đặt mục tiêu đạt 65-70 tỷ USD vào năm 2025. Ngành này đạt mức tăng trưởng chung 15,5% trong nửa đầu năm 2025, nhưng tăng trưởng chủ yếu do giá cả hàng hóa tăng cao chứ không phải do sản lượng tăng. Các mặt hàng sau đây đang định hình động lực này :

Gạo

• Giá trị xuất khẩu: 5,7 tỷ USD (năm 2024); 2,54 tỷ USD (nửa đầu năm 2025; giảm 12,2% so với cùng kỳ năm trước)
• Khối lượng hơn 9 triệu tấn ( 4,9 triệu tấn trong nửa đầu năm 2025) (+7,6% tăng trưởng về khối lượng)
• Vị trí toàn cầu: Nhà xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới
• Diễn biến giá cả: Giá xuất khẩu dao động từ 397 USD/tấn đối với gạo tiêu chuẩn đến 1.200 USD/tấn đối với các giống gạo cao cấp. (Nửa đầu năm 2025: Giá xuất khẩu trung bình giảm mạnh -18,4%. Khối lượng xuất khẩu tăng nhưng doanh thu giảm mạnh do áp lực giảm giá nghiêm trọng.)
• Xu hướng chính: Việt Nam đang chuyển trọng tâm sang các giống lúa chất lượng cao, bao gồm ST24, ST25, Japonica và lúa hữu cơ.

Cà phê

• Giá trị xuất khẩu: 5,45 tỷ USD (tăng 67,5% so với cùng kỳ năm ngoái)
• Thay đổi về khối lượng : Chỉ +5,3%
• Diễn biến giá cả : Giá xuất khẩu trung bình tăng 59,1% lên 5.700 USD/tấn
• Vị trí toàn cầu: Nhà sản xuất lớn thứ 2 sau Brazil.
• Xu hướng chính: Giá cà phê tăng mạnh 14-30% so với cùng kỳ năm ngoái. Các loại cà phê đặc sản đang ngày càng được người mua quốc tế ưa chuộng. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu và nhu cầu quốc tế mạnh mẽ đã đẩy giá lên cao bất thường mặc dù sản lượng tăng trưởng khiêm tốn.

Trái cây và rau quả

• Giá trị xuất khẩu: 3,05 tỷ USD (giảm 8,4% so với cùng kỳ năm trước) (nửa đầu năm 2025)
• Điểm sáng: Xuất khẩu sầu riêng tăng gấp ba lần so với nửa đầu năm 2024 — là mặt hàng duy nhất có thành tích tốt trong nhóm này.
• Tình trạng: Cần theo dõi sát sao; sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc tạo ra điểm yếu.

Hạt tiêu

• Giá trị xuất khẩu nửa đầu năm 2025: 2,36 tỷ USD (tăng 20,4% so với cùng kỳ năm trước)
• Thay đổi về khối lượng: -2,7% (giảm nhẹ)
• Khối lượng xuất khẩu : 700.000 tấn (mục tiêu hàng năm)
• Hiệu suất giá: Giá xuất khẩu tăng +23,8%.
• Điểm mấu chốt: Đà tăng giá mạnh đã bù đắp hoàn toàn cho sự sụt giảm về khối lượng giao dịch.

Hạt điều

• Giá trị xuất khẩu: 2,36 tỷ USD (tăng 20,4% so với cùng kỳ năm trước) (nửa đầu năm 2025)
• Thay đổi về khối lượng: -2,7% (giảm nhẹ)
• Hiệu suất giá: Giá trung bình tăng +23,8%.
• Khối lượng xuất khẩu: 700.000 tấn (mục tiêu hàng năm)
• Xu hướng chính: Việt Nam xuất khẩu 700.000 tấn với mức tăng trưởng +20,4% nhờ giá cả tăng cao.

Sản phẩm thủy sản

• Giá trị xuất khẩu nửa đầu năm 2025: 1,27 tỷ USD (tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước)
• Thay đổi về khối lượng: Giảm -6,5%
• Hiệu suất giá: Mức tăng giá +22,4% đã bù đắp cho sự sụt giảm về khối lượng bán ra.
• Xu hướng chính: Dẫn đầu là tôm (4 tỷ USD) và cá tra (2 tỷ USD), mặc dù ngành này vẫn đang đối mặt với những thách thức về tính bền vững và thuế quan. Đà tăng giá giúp duy trì sự ổn định bất chấp những thách thức về sản lượng .

Gỗ và vật liệu gỗ

• Giá trị xuất khẩu: 8,21 tỷ USD (nửa đầu năm 2025)
• Tốc độ tăng trưởng: +8,9% so với cùng kỳ năm trước (ổn định, nhất quán)
• Thị trường trọng điểm: Nhu cầu mạnh mẽ từ Mỹ, EU và Nhật Bản.
• Vị thế toàn cầu: Ngành xuất khẩu nông sản hàng đầu của Việt Nam

Trà

• Giá trị xuất khẩu: ~200–250 triệu đô la Mỹ (năm 2023)
• Vị thế toàn cầu: Nằm trong top 10 nhà xuất khẩu trà hàng đầu thế giới.
• Khối lượng xuất khẩu: Hơn 120.000 tấn (năm 2023)
• Thị trường trọng điểm: Pakistan, Đài Loan, Nga và Trung Quốc
• Xu hướng chính: Trà đặc sản và trà hữu cơ ngày càng được người tiêu dùng quốc tế ưa chuộng.

🌍 Điểm nổi bật của thị trường xuất khẩu

Nông sản xuất khẩu của Việt Nam vươn tới nhiều thị trường đa dạng trên toàn thế giới:

• Philippines: Nước nhập khẩu gạo lớn nhất, chiếm 46,1% tổng lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2024.
• Trung Quốc: Khách hàng chính mua gạo, trà và trái cây.
• EU, Nhật Bản, Hàn Quốc: Nhu cầu cao đối với gạo thượng hạng, cà phê đặc sản và các sản phẩm hải sản.
• Trung Đông và Châu Phi: Nhập khẩu gạo và hạt điều số lượng lớn chiếm ưu thế trong dòng chảy thương mại.

🔍 Các xu hướng đáng chú ý

• Tăng trưởng nhờ giá cả: Xuất khẩu cà phê, gạo và hạt điều tăng mạnh do giá cả hàng hóa toàn cầu thuận lợi, mặc dù giá cả vẫn còn biến động.
• Tác động của biến đổi khí hậu: Ngành lúa gạo và cây ăn quả đang đối mặt với những thách thức ngày càng gia tăng từ hạn hán, xâm nhập mặn và các hình thái thời tiết khó lường, đặc biệt là ở Đồng bằng sông Cửu Long.
• Thúc đẩy phát triển bền vững: Các chứng nhận quốc tế như GlobalG.AP, Rainforest Alliance và các tiêu chuẩn hữu cơ ngày càng trở nên thiết yếu để tiếp cận thị trường và giành được sự ưu ái của người tiêu dùng.
• Chuyển đổi số: Các hệ thống truy xuất nguồn gốc tiên tiến, công nghệ giám sát carbon và nông nghiệp chính xác là những động lực quan trọng thúc đẩy khả năng cạnh tranh trong tương lai trên thị trường toàn cầu.

🌿 Hướng tới nền nông nghiệp bền vững

Mặc dù Việt Nam có thế mạnh về nông nghiệp, vẫn đối mặt với những thách thức đáng kể về phát triển bền vững, đặc biệt là từ tác động của biến đổi khí hậu. Đồng bằng sông Cửu Long – vùng trồng lúa quan trọng nhất của Việt Nam – đang phải đối mặt với những mối đe dọa ngày càng tăng từ mực nước biển dâng cao, xâm nhập mặn và các hình thái thời tiết thất thường, đe dọa cả năng suất và sinh kế nông thôn. Thêm vào đó, bất bình đẳng thu nhập vẫn là một vấn đề nan giải, với khoảng cách rõ rệt giữa người lao động nông nghiệp ở nông thôn và người lao động trong các lĩnh vực phi nông nghiệp ở thành thị.

Để giải quyết những thách thức đa diện này, Chính phủ Việt Nam đã đề ra những mục tiêu đầy tham vọng cho năm 2030, bao gồm:

• Cải thiện sinh kế và ổn định thu nhập ở vùng nông thôn
• Giám sát và giảm thiểu lượng khí thải carbon trong nông nghiệp
• Thúc đẩy các phương pháp sản xuất xanh, có trách nhiệm và bền vững
• Tích hợp công nghệ kỹ thuật số và các giải pháp dựa trên dữ liệu vào thực tiễn canh tác.
• Việt Nam Công Bố Kế Hoạch Sản Xuất Cây Trồng Phát Thải Ít Khí Thải (2025–2035): 22/10/2025. Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố Kế hoạch Sản xuất Cây trồng Phát Thải Ít Khí Thải giai đoạn 2025–2035, với tầm nhìn đến năm 2050 nhằm giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất cây trồng, đẩy nhanh việc ứng dụng công nghệ số và các giải pháp nông nghiệp thông minh, đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững phù hợp với cam kết Net Zero 2050 của Việt Nam.

Những sáng kiến ​​này giúp Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh đồng thời giải quyết các vấn đề về phát triển bền vững môi trường và xã hội.

Luôn kết nối với VVagri.com

#VVagri.com cung cấp những xu hướng và thông tin chuyên sâu mới nhất về thị trường nông nghiệp Việt Nam.

#VietAgroMarket #ChứngNhậnXuấtKhẩu #TiêuChuẩnNôngNghiệp #TiêuChuẩnNôngTrạiViệtNam #ISO22000 #HACCP #VietGAP #GlobalGAP #AnToànThựcPhẩm #XuấtKhẩuNôngNghiệp #NôngTrạiViệtNam #ThươngMạiQuốcTế #NôngTrạiViệtNamĐượcChứngNhận #ĐảmBảoChấtLượng #TiêuChuẩnTruyXuấtNguồnGốc #NôngDânViệtNam #Egap